Onderstaande beschrijving gaat over enkele inheemse orchideeën die in onze tuin staan.
     
                                      Dactylorhiza maculata (Gevlekte Orchis)
         

Er bestaan heel veel inheemse orchideeën met gevlekte bladeren, maar alleen de soort hiernaast is naar dit kenmerk genoemd. Niet iedere orchidee met gevlekte bladeren is dus de Gevlekte Orchis. Deze soort komt hoofdzakelijk voor in vochtig grasland,
                                                     hoogvenen of heidevelden.

Vaak zie je deze plant in Nederland dus samen met de prachtig bloeiende dopheide (Erica tetralix). De bloemkleur van de Gevlekte Orchis varieert van bleekroze tot lichtpaars. Soms kom je een plant tegen met witte bloemen. Alle drie genoemde soorten komen bij mij in de tuin voor.
Geheel rechts: dopheide en de vruchtdoosjes nadat de bloem is uitgebloeid.

De stengel van deze orchis draagt meestal 6 tot 9 bladeren. De minuscule zaadjes, die meer op sporen lijken, zitten met honderden in de vruchtdoosjes. Slechts enkele hiervan bereiken hun doel. Maar ook al groeien ze uit tot een nieuwe orchidee, vaak sterven ze in hun eerste levensmaand alweer af omdat ze hun geluk in een verkeerde grondsoort hebben gezocht.

Zo zag ik begin mei 2002 enkele nieuwe jonge plantjes van de Breedbladige Wespenorchis groeien op de rotspartij onder de pinus. Helaas is er nog maar één overgebleven. De andere zijn in dit droge deel van de tuin ten onder gegaan. Het overgebleven plantje is de volgende jaren weer teruggekomen en op een minder droge plek heb ik uit zaad nog een vijftal jonge plantjes kunnen opkweken. En ieder jaar komen er steeds meer bij.
Links: Nieuwe, uit zaad opgekweekte jonge plantjes in 2005.

Dactylorhiza incarnata (Vleeskleurige orchis)

De vleeskleurige orchis is in Nederland zeldzaam.
Men kan deze plant eigenlijk alleen nog vinden op de Waddeneilanden, in het deltagebied, in Noordwest Overijssel en op enkele andere, voedselarme gebieden, zoals de waarden langs de Friese IJsselmeerkust.
De plant houdt van zon, licht en vocht. Ze staat veelal op vochtig grasland, in moerassen of in (jonge, natte) duinvalleien. Deze orchidee bloeit in mei en juni.

.Epipactus palustris (Moeraswespenorchis)

De bladeren van de moeraswespenorchis zijn normaliter kleiner dan zijn broer de Breedbladige Wespenorchis.
Prachtig zijn ook de diepe nerven in het blad. 
Ook zie je de bloem uitvergroot, zodat de witte lip duidelijk is te zien.
Op afstand gezien lijken de bloemen spierwit en vallen de roze of soms groene kelkbladeren bijna niet op.
 

De dikke, korte wortels zijn evenals bij alle andere orchideeën doortrokken met schimmeldraden.
Deze spelen bij de voeding van de orchidee een belangrijke rol.
De moeraswespenorchis bewoont vochtige, kalkrijke plaatsen. Bij mij staat hij dus dicht in de buurt van de vijver achter de Acer.
Rechts:  de bladeren nog zonder bloemen.

Epipactis helleborine (Breedbladige Wespenorchis)

Aan de stengels van deze bosbewonende orchidee zitten heel veel bloemen.
Soms bestaat de bloeiwijze uit bijna 100 bloemen. De kleur van de onderste lip kan groen tot roodpaars zijn. De bladeren zijn tamelijk breed maar kunnen ook erg lang worden.
Deze orchideesoort bloeit erg laat in de zomer. Meestal vanaf half juli.
De Gevlekte Orchis bloeit echter al in mei en de Moeraswespenorchis laat zijn bloemen eind juni/begin juli zien.

Of inheemse orchideeën thuis horen in een Oosterse tuin? In elk geval wil ik ze niet missen, want enkele ervan heb ik al jaren in mijn bezit en zijn dus ook bij de verhuizing meegegaan. Al heel wat inheemse planten heb ik weggedaan toen ik over ging op de Oosterse sfeer in mijn tuin, maar de Orchideeën blijven staan.

Links/rechts de Breedbladige Wespenorchis in juli 2009.  Onder: het blad


  
                  
     Hierboven een uitvergrootte bloem van de Breedbladige wespenorchis. Foto midden: de vruchtdoosjes en rechts de afgestorven orchis in de winter.