Mos als bodembedekker in een Japanse tuin
Alle foto's op deze site zijn gemaakt door Arjan Baan.

 

                                                                         Mos is in mijn tuin één van dé bodembedekkers.

Hiernaast is te zien dat een groot oppervlak van mijn tuin is voorzien van een fluweelzacht tapijt.
De moeilijkheid om het mos in optimale conditie te houden is sterk afhankelijk van het weer.
Mos heeft geen herstellingsvermogen, dus bij sterke terugval komt het niet meer goed met deze plant.
Bij veel zon en vooral met oostenwind erbij, moet (bijna) iedere zomerse dag gesproeid worden. Maar voor een echte liefhebber is dat natuurlijk geen probleem.
In ons land slagen slechts enkele zeer fanatieke liefhebbers erin een mooie oppervlakte met mos te creëren. Er is echter wel een grote kans van slagen als men de nodige aandacht en tijd aan deze hobby besteedt.
In dit deel van mijn website is te zien hoe ik 'gewoon haarmos', in de volksmond sterretjesmos genoemd, in mijn tuin heb aangebracht als bodembedekker.
 

Mossen zijn eenvoudig gebouwde planten en bestaan alleen uit een stengel met blaadjes. Deze soort noemen we 'Bladmossen'.
Er zijn ook soorten met een lobvormig lichaam, de zogenaamde 'levermossen'. Deze zijn weer onder te verdelen in 'Bebladerde' en 'Thalleuze' levermossen. De lengte van de Bladmossen varieert van enkele millimeters tot 10 centimeter.

Gewoon haarmos (Polytrichum commune) is een bewoner van zure, arme gronden in een vochtige omgeving. Je treft het aan in laag- en hoogveen. Dit soort is dus ook in de tuin te houden als de ondergrond dus sterk wordt aangevuld met de 'zure' tuinturf.  Een toplaag van minimaal 5 cm nodig in de particuliere tuin om teleurstellingen te voorkomen.  Dit is nodig omdat deze laag het vocht maximaal vasthoudt en zodoende ook onder zomerse omstandigheden het mos door verdamping aan vocht helpt. Wel is het verstandig om bovenop de tuinturf een laagje grond (bosgrond) toe te passen waarin het mos  heeft gestaan. Ook is het nodig om iedere dag als er geen regen is gevallen, eventjes de waterslang zijn werk te laten doen.
Zeker als uw mostapijtje pas is aangeplant.

Wilt u mos in uw tuin als bodembedekker, probeer dan de kussens in zijn geheel aan te brengen.
De kussens sluiten niet altijd op elkaar aan, dus brengen we hiertussen tuinturf aan om uitdroging te voorkomen. Druk het mos goed vast op de ondergrond (zoals genoemd: een laag van minimaal 5 cm tuinturf en wat bosgrond) en maak het geheel goed nat. Zorg dat alles de volgende twee/drie weken dan ook goed nat (drassig) blijft. Na verloop van tijd kan een deel van het mos echter toch bruin worden. Wanhoop niet, want bij een optimale verzorging zal er zeker weer nieuw groen verschijnen. ....

Heb je eenmaal een groen tapijt, blijf het dan wel goed onderhouden.
's Zomers iedere avond eventjes besproeien en bij grote droogte wat langer. Zorg er voor dat de turflaag vochtig blijft, zodat ook overdag de plantjes hun vocht krijgen door middel van verdamping. Uiterlijk zal het mos er 's zomers minder uit gaan zien, maar door het sproeien zal het beter worden. Sproei niet in de volle zon, maar het liefst na 19.00 uur, zodat je na werktijd weer volop kan genieten van je rustgevende tuin.

.

Mos is in staat om direct via de bladeren water op te nemen. 

Ze planten zich voort door middel van sporen die in het 'sporofyt'  zitten.







 
Tekening links + foto's boven: het vijf- of zeskantige sporenkapsel van fraai haarmos 'Polytrichum formosum'.
De sporen tref je bijna alleen maar aan onder vochtige omstandigheden.
Zijn de sporenkapsels rijp dan valt het zo genaamde  huikje van het vruchtdoosje af. (zie tekening rechts).
Vanaf dit moment is er een droge periode nodig om de sporen te kunnen laten 'ontsnappen' en ze zodoende het luchtruim kunnen kiezen.  Als dan de spore onder gunstige omstandigheden (voldoende vocht en licht), ontkiemt tot voorkiem en er minuscule groene celdraden ontstaan is dit de basis voor een nieuw mosplantje.
onder: De sporogonen zijn reeds verschenen, terwijl de laatste sneeuw van het voorjaar nog aan het wegsmelten is.

 

Hierboven twee foto's die ik gemaakt heb in augustus 2008. Duidelijk is te zien dat de meeste vruchtdoosjes van het sporenkapsel open zijn en de sporen hun weg al hebben gevonden elders in mijn tuin. Op de foto's is nog een enkele sporogoon te zien die nog dicht zit en waar het puntige huikje nog vast zit op het vruchtdoosje.

Op plaatsen waar de hele dag een felle zon staat en het mos echt niet wil groeien, daar kun je dan als vervanger van mos de prachtige Mosvaren (Cotula Squalida) (foto links) planten als bodembedekker.

Cotula Squalida groeit ontzettend hard en moet dus goed in de gaten worden gehouden dat het plantje niet je hele tuin overwoekerd.
In de winter worden de blaadjes groen/bruin van kleur maar in het voorjaar krijgt het weer de prachtige groene kleur.


Een ander en ook uitstekend alternatief als vervanger van mos  is de wintergroene Priemvetmuur (Sagina subulata). (foto rechts boven)
In het voorjaar en deels in de zomer produceert deze compact groeiende bodembedekker tere, witte bloemetjes.

Nog een andere vervanger als bodembedekker is Bergthee (Gaultheria Procumbens). →
Dit plantje is in het najaar ruim verkrijgbaar bij de tuincentra. Het wordt dan meestal gebruikt in Kerststukjes. In de herfst verkleuren de bladeren van lichtgroen naar donkere met rood getint.
In het voorjaar verschijnen prachtige frisgroene blaadjes en de bloei van witte/licht roze bloempjes is in juni-juli. Vanaf eind augustus worden de rode besjes gevormd. Om de één of andere reden hebben vogels geen of weinig belangstelling voor de vruchtjes, zodat u er lang van kunt genieten.  Deze mooie bodembedekker houdt niet van een felle zon. Dus planten in de halfschaduw en niet al te vochtig.

Als alternatief, in de plaats van mos, zijn deze drie plantjes dus een hele goede oplossing.
 

Ook op de potgrond van  mijn bonsaiboompjes heb ik mos aangebracht voor een mooiere uitstraling van het geheel.
Natuurlijk is dit geen haarmos, maar een fijnere soort die veelal tussen de bestrating voorkomt.

            Ook de sneeuwlantaarn is al licht begroeid met mos.                     Het diepgroene mos kleurt prachtig bij de heldere kleur van de kikker.


Beek-Pluisdraadmos (Amblystegium riparium)
Dit beekmos groeit bij voorkeur op natte, beschaduwde plaatsen.
Je treft het aan langs het water bij voorkeur op hout, rietstengels en steen. Hiernaast een opname uit mijn tuin, waar een zwerfkei voor een deel is bedekt met dit mos. .
De steen ligt gedeeltelijk in het water.  's Zomers, bij een lange droge periode, wordt ook dit mos bruin van kleur en lijkt het af te sterven, maar na een regenbui of sproeibeurt wordt het al snel weer groen van kleur.  Het sporenkapsel kan het hele jaar door worden aangetroffen en de steeltjes zijn roodbruin maar minuscuul klein.