Bonsai in een Japanse tuin

 

Bonsai is ook een deel van mijn Japanse tuin. De bomen staan bijna allemaal op stellingen die deels bevestigd zijn aan de houten erf-afscheiding met de buren aan de zuidkant, zodat ze in de zomer minder last hebben van de hete middagzon. s'Winters blijven de meeste bomen buiten staan, maar bij zeer strenge vorst worden ze in de garage/berging gezet. De zogenaamde 'binnenbonsai', zoals de ficus,  en citrus worden vanaf september-oktober in huis geplaatst. .

Hoogtes van de Bonsai die zijn aangegeven in de website zijn inclusief de schaal waar ze in staan.

Tijdens een zaterdagmiddagbijeenkomst in het voorjaar van 1999 bij de Bonsai Werkgroep Rijssen heb ik deze Alpen-den (Pinus Cembra) gestijld.
De boom heb ik die zaterdagmorgen bij een tuincentrum uitgegraven en hij was ongeveer 110 cm hoog.
De top is er direct uitgehaald en zo kwam de boom op de huidige grootte van circa 70 centimeter.
Links: het resultaat na een paar uurtjes hard werken.
Wel is duidelijk te zien dat in het midden nog twee takken op dezelfde hoogte zitten en een kruis vormen. Dit is in de (Japanse) bonsaiwereld niet toegestaan.  Voor een grote tuinbonsai is dit echter geen probleem.
Enkele takken en nog een stuk van de top zijn  later nog weggehaald.
Die middag heb ik de boom nog niet op draad gezet,  maar hem eerst wat weken rust gegund. 


Sinds het voorjaar van 2001 staat de boom in 100% akadama en werd hij twee maal per jaar op nieuw draad gezet.  Inmiddels heeft de boom al prachtige plateaus die zich nog verder moeten ontwikkelen.
rechts boven: de boom in augustus 2008, dus 9½ jaar na het uitgraven en de 1e stijling. 
Zoals u ziet was de boom in zijn geheel gedraaid en wat in 1999 de achterzijde was is nu de voorzijde van de boom geworden.

Links: november 2011.
Toch heb ik het vooraanzicht van de boom weer teruggebracht naar zoals hij was na de eerste stijling van 1999.
De boom heeft 2½ jaar volledige rust gehad en heeft in die tijd ontzettend veel nieuwe uitlopers gemaakt.
Sommige takjes kregen de laatste twee jaren 2 of zelfs 3 kaarsen waaruit weer nieuwe zijtakken zijn ontstaan. Momenteel zitten in de boom weer volop nieuwe knoppen.
Zoals te zien op de foto heeft de boom een grotere schaal/pot nodig en is hij ook toe aan een uitdunning van de (5-parige) naalden.
Met het verpotten wacht ik tot begin 2012.
 

Het was omstreeks 1990 toen ik mijn eerste (binnen)bonsai kocht bij een tuincentrum. Jarenlang heb ik plezier gehad van de Serissa Foetida, maar zoals het bij alle levende wezens gaat kwam ook aan het leven van dit boompje een eind. Door een late nachtvorst in het voorjaar van 2006, toen de binnenbonsai al buiten stond, kreeg deze het zwaar te voorduren en kwam de klap niet meer te boven. Het duurde echter nog vier jaar voor ik in 1995 weer een binnenbonsai aanschafte, een Chinese Iep (Ulmus Parvifolia).   Foto: de boom in 2008. Deze boom heeft een formeel opgaande vorm, ook wel CHOKKAN genoemd. De Ulmus behaalde in 2003 de eerste prijs tijdens de clubkampioenschappen van de Bonsai Werkgroep in Rijssen.   Eind maart 2005 vroor het op een nacht in Twente bijna 20 graden.  Gelegenheid  om de boom naar binnen te halen was er niet. Maar gelukkig heeft de kolos van meer dan een meter hoogte deze strenge vorst weten te overleven. Enkele dagen later was de boom helemaal kaal. Begin mei van dat jaar was de boom al weer volledig getooid met nieuwe bladeren..

Van het één kwam vervolgens het ander, want in het voorjaar van 1996 begon ik ook te experimenteren met inheemse bomen..Allereerst werd een Lijsterbes (Sorbus aucuparia) gevormd die al sinds 1980 bij ons achter in de tuin stond.
Het resultaat na 31 jaar zie je hiernaast. Minuscule blaadjes van maar 2,5 centimeter groot sieren het 23 centimeter hoge boompje. In het midden  ziet u de prachtige wortelvoet (nebari) met zijn natuurlijke uitholling.

Deze Hollandse iep  (Ulmus hollandia) heb ik uitgegraven toen we op vakantie waren in Zeeland.
De iep had een zeer compact wortelgestel en had een hoogte van 2,5 meter. De boom werd door mij ingekort tot een kale stam van 10 centimeter.
Ik had verder niets aan gereedschap of wondpasta bij me, maar met een broodmes uit de vakantiebungalow werd het karwei geklaard.
De wondpasta werd een week later bij thuiskomst pas aangebracht.
 
Wonder boven wonder loopt de stam in augustus '97 uit.
En veertien jaar later, is het één van mijn mooiste bomen in bezemstijl (HOKIDACHI).
Links: zomer. Rechts: herfst.

......................................  Leeftijd: circa 22 jaar.  Hoogte : 33 cm..

Ik zeg wel eens: "Van bijna alle bomen waar leven in zit, kan een bonsai gemaakt worden". Maar let natuurlijk wel op dat de basis voor een bonsai er is. Hier bedoel ik mee dat de onderstam fors is en geen nietig stammetje van een pinkdikte. Menigmaal heb ik de vraag te horen gekregen van mensen die bij me kwamen met een boompje met een stammetje van nog geen centimeter dikte en een lengte van wel 50 centimeter: "Arjan wil jij hiervan voor mij een bonsai maken?"  Mijn antwoord is dan  "Dat wil ik graag voor je doen, maar niet eerder dan over een jaar of drie, vier". Onbegrijpend word ik dan aangekeken. Zet het boompje maar eerst een paar jaar in de volle grond, zodat de stam iets meer volume krijgt. Enkele jaren geduld geboden dus. Jammer dat veel beginners hierdoor alweer afhaken. Maar je kunt het ook doen zoals de man die pas begonnen is met bonsai en een kijkje bij mij kwam nemen. Hij vertelde dat hij al enkele prachtige bomen had zien staan in de volle grond en ze al stukje bij beetje in vorm heeft gesnoeid om ze in het najaar uit te graven. Steek in dit geval ook even met een schop om de wortelvoet (diameter 1/2 x de hoogte van de boom), zodat straks bij het uitgraven de boom nieuwe haarwortels heeft gevormd en de wortelstructuur al wat compacter is.  1e afb.: een boom vóór het uitgraven. 2e afb.: de boom over drie à vier jaar. Natuurlijk is er niks mis met een boompje waarvan de stam maar een dikte heeft van een pink. Maar bedenkt dan wel dat deze bonsai dan ook maar een geringe hoogte mag hebben.   Een voorbeeld hiervan is een in 1997 uitgegraven Gewone Edoorn (Acer Pseudoplatanus). Dit boompje, met minuscule blaadjes van nog geen 3 centimeter, heeft een hoogte van 17 cm.  (foto links)                 Links: Larix (hoogte 19 cm) en rechts: Berk (hoogte 16 cm)

Lijsterbes (Sorbus Aucuparia)

Deze boom is eigenlijk een stuk uit een boom die bij onze vorige woning achter in de tuin stond. De boom moest weg, maar ik zag dat hij op ongeveer 1,5 meter hoogte een mooie kromming in de stam had. Ik besloot hem daarom in 1999 te marcotteren.

Wat is MARCOTTEREN?
Met een scherp mes wordt een inkeping van een halve centimeter diep rondom de stam gemaakt.
Bevestig hierin een sterke draad en draai deze zo strak mogelijk aan. Vervolgens dit gedeelte met sphagnum omwikkelen en plaatst een plastic potje om de stam.
Knip de plastic pot aan 1 kant open tot het midden van de bodem en maak een gaatje voor de stam. Sluit de pot en zet deze vast met draad. Vul dan de pot met cocopeat.  Let op dat de sphagnum goed om de stam blijft zitten. Zorg er wel voor dat de inhoud van de pot vochtig blijft.  Breng desnoods een plastic zak om de pot aan, zodat deze niet al te snel uitdroogt. Na een half jaar is de wortelontwikkeling van dien aard dat de stam onder de nieuwe wortels afgezaagd kan worden en de "nieuwe bonsai" in een trainingspot kan. De bovenkant, indien nodig, inkorten en een nieuwe top maken...
                                                                                

In september 2005 zag ik dat mijn buurman een twee meter hoge Jeneverbes (Juniperus squamata) uit zijn voortuin aan het verwijderen was. Een stomp van 30 centimeter, met een klein beetje groen, lag te wachten op de laatste bijlslagen, om daarna in de  afvalcontainer te worden gegooid. 
Ik bedacht me geen moment en vroeg of ik hem mocht hebben.
Het was geen probleem.
Ik heb de stomp direct in een trainingsbak gedaan en wat lichtjes op draad gezet.

Eind april 2006 heb ik het dode hout met de Dremel bewerkt, zie op de middelste foto het resultaat. Rechts een afbeelding van de boom in november 2011. De boom heeft de laatste drie jaar volledige rust gehad en is dus enorm uitgelopen. Daarom heb ik in juni 2011 de boom flink uitgedund. Nu krijgt de boom nog weer een tijdje rust en volgend jaar worden de takjes op draad gezet en plateaus gevormd.

Ruwe berk (Betula pendula)  Leeftijd: 17 jaar, Hoogte: 40 centimeter, Bosbeplanting op een rots.

Rechts en midden hierboven staan twee tuinbonsais die in mijn tuin staan. Links: Edelspar (Abies procera) en rechts: Larix